سرویس جهان مشرق - در ۷۲ ساعت اخیر، جنگ یمن وارد حساس تری نسبت به گذشته شده است: انصارالله با حفظ کنترل باب‌المندب و عقب راندن مزدوران سعودی، ابتکار عمل میدانی را در دست گرفته و هم‌زمان با حملات موشکی و پهپادی به عمق عربستان، هزینهٔ راهبردی ادامهٔ جنگ را برای ریاض بالا برده است. در مقابل، ائتلاف سعودی در دستیابی به اهداف زمینی خود ناکام مانده و با تلفات و عقب‌نشینی نیروهای وابسته روبه‌رو شده است. در چنین فضایی، پیشنهاد آتش‌بس از سوی عربستان و فعال شدن بازیگران منطقه‌ای، نشانهٔ فشار فزاینده بر ریاض و بین‌المللی‌تر شدن بحران است.

بر پایهٔ گزارش‌های میدانی در بازهٔ ۱۵ تا ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶، صحنهٔ اصلی تحولات ابتدا در جنوب یمن و در محور باب‌المندب شکل گرفت. عربستان و نیروهای وابسته به آن طرحی را آغاز کرده بودند تا تنگهٔ راهبردی باب‌المندب و جزیرهٔ میون را از کنترل نیروهای صنعا خارج کنند. این طرح که با پشتیبانی هوایی فشرده و ادعای پیشروی سریع همراه بود، در همان گام‌های نخست متوقف شد.

مزدوران سعودی نتوانستند به اهداف اعلام‌شده برسند و در عوض، نیروهای انصارالله از موضع دفاعی خارج شدند و با ضدحمله، تیپ‌های «العمالقة» و «درع الوطن» را وادار به عقب‌نشینی کردند. عقب‌نشینی این نیروها از مناطق جنوب غربی و شرقی ذباب و رأس‌العاره در استان لحج آغاز شد و آن‌ها به سمت خور عمیره و سپس عدن حرکت کردند.

این عقب‌نشینی پس از حملات سنگین انصارالله به مواضع آن‌ها در منطقهٔ السقیه رخ داد. منابع نظامی صنعا در این محور از کشته و زخمی شدن بیش از ۴۰۰ نفر از مزدوران سعودی خبر دادند و در استان لحج نیز گزارش‌هایی از کشته شدن دست‌کم هشت نظامی وابسته به دولت مستعفی منتشر شد.

نکتهٔ مهم آن بود که هم‌زمان با ادعای رسانه‌های سعودی دربارهٔ کنترل تنگه و جزیرهٔ میون، جنگنده‌های سعودی خود این جزیره را بمباران کردند؛ اقدامی که به‌عنوان نشانهٔ ناکامی مزدوران در تثبیت کنترل و نبود امنیت در منطقه تلقی شد. به این ترتیب، طرح عربستان برای تغییر معادلهٔ میدانی در باب‌المندب نه‌تنها به نتیجه نرسید، بلکه به عقب‌نشینی نیروهای وابسته و تثبیت بیشتر مواضع انصارالله انجامید.

در همین حال، جبهه‌های مرکزی و شمالی نیز از تنش خارج نشدند. در مأرب، در ۱۶ اکتبر، نیروهای مورد حمایت سعودی تلاش کردند در شمال غربی استان و در منطقهٔ رغوان پیشروی کنند، اما با ضدحملهٔ انصارالله متوقف شدند و تلفات سنگینی متحمل شدند. ادعاهای رسانه‌های سعودی دربارهٔ پیشروی در مجزر نیز از سوی منابع یمنی بی‌اساس خوانده شد. در الجوف، درگیری‌ها ادامه داشت و نیروهای مسلح یمن تصاویری از ضربات به مزدوران سعودی منتشر کردند که نشان‌دهندهٔ فعال بودن این محور بود.

در تعز نیز شدت جنگ بالا بود؛ منابع وابسته به دولت مستعفی مدعی شدند که چندین نفر از رزمندگان انصارالله را به شهادت رسانده‌اند که این ادعا از سوی انصارالله رد شد، اما خودِ طرح چنین ادعاهایی نشان می‌داد که جنگ در این محور همچنان پرتنش است.

حملات یمن به عمق خاک عربستان سعودی

در بعد دوربرد، انصارالله در این ۷۲ ساعت حملات خود به عمق خاک عربستان و مواضع مزدوران را تشدید کرد. نیروی موشکی یمن با دو فروند موشک بالستیک، مقر فرماندهی نیروهای سعودی در پایگاه بدر در مجاورت فرودگاه عدن و انبار تسلیحات آن را هدف قرار داد. در نتیجهٔ این حمله، دست‌کم شش نظامی سعودی و شماری از مزدوران سعودی کشته شدند.

در ۱۶ اکتبر نیز انصارالله حملات هم‌زمانی را با موشک و پهپاد به ریاض و شهر صنعتی ینبع انجام داد و گزارش‌ها حاکی از شنیده شدن صدای انفجار در این مناطق است. ائتلاف سعودی ادعای رهگیری این حملات را مطرح کرد، اما صرفِ اجرای چنین حملاتی نشان می‌داد که انصارالله توانایی کاملی در تهدید عمق خاک عربستان را دارد.

پیامد اقتصادی این حملات نیز به‌سرعت آشکار شد؛ پس از آنکه انصارالله حریم هوایی و فرودگاه‌های عربستان را منطقهٔ عملیات نظامی اعلام کرد، شرکت هواپیمایی سعودی اقدام به خروج اضطراری هواپیماهای خود به ارزش حدود ۴۰ میلیارد دلار از فرودگاه ریاض کرد و گزارش‌ها از تلاش شرکت‌های بیمه و هواپیمایی برای دور کردن دارایی‌ها از محدودهٔ تهدید حکایت داشت. پیش‌تر حمله به فرودگاه ریاض به کشته شدن ۱۴ نفر و زخمی شدن بیش از ۳۰۰ نفر منجر شده بود؛ یکی از مرگبارترین حملات به خاک عربستان در سال‌های اخیر.

حمله یمن به عمق خاک عربستان سعودی

در حوزهٔ پدافند هوایی نیز انصارالله در این بازه چند هدف مهم را سرنگون کرد. در ۱۶ اکتبر، یک پهپاد مسلح از نوع Wing Loong II در مأرب که به گفتهٔ یمنی‌ها در حال اجرای عملیات خصمانه بود، سرنگون شد. در ۱۸ اکتبر، یک پهپاد Karayel در استان حجه سرنگون شد که به گفتهٔ منابع یمنی، چهارمین پهپاد از این نوع در موج اخیر بود.

در ۱۷ تا ۱۸ اکتبر نیز انصارالله سرنگونی یک بالگرد AH-6i در منطقهٔ نجران در خاک عربستان را مطرح کرد که سپس تصاویر مستند، این مسئله را تائید کرد؛ ائتلاف سعودی که قصد ندارد شکست‌های خود را بپذیرد، اصل سانحه را تأیید کرد اما آن را «نقص فنی» خواند و مرگ دو خلبان را پذیرفت.

همچنین، برای اولین بار یمنی ها موفق به هدف قرار دادن یک فروند جنگنده یوروفایترتایفون نیروی هوایی عربستان شدند. این مسئله خصوصا مدت کوتاهی بعد از سرنگون کردن یک فروند جنگنده اف ۱۵ نیروی هوایی عربستان ، یک گام مهم دیگر برای نشان دادن افزایش سطح توانمندی و آمادگی شبکه پدافند هوایی انصارالله یمن است.

در سطح راهبردی، فشارهای میدانی به فشار دیپلماتیک تبدیل شد. در ۱۶ اکتبر، عربستان پیشنهاد آتش‌بس یک‌ماهه داد. تحلیل‌گران این اقدام را نشانهٔ پذیرش ضمنی تغییر موازنهٔ قدرت در یمن و فشار ناشی از حملات به عمق خاک عربستان دانستند.

انصارالله این پیشنهاد را نپذیرفت و از فشار نظامی به‌عنوان اهرم مذاکره استفاده کرد. هم‌زمان، بازیگران منطقه‌ای فعال‌تر شدند؛ مصر اعلام کرد پارلمان این کشور در ۱۸ اکتبر جلسهٔ اضطراری برای بررسی امکان حمایت دفاعی از عربستان برگزار می‌کند. این تحولات نشان می‌داد که جنگ یمن در حال بین‌المللی‌تر شدن است و رژیم سعودی برای فرار از شکست مفتضحانه خود، هم‌زمان به دنبال حمایت خارجی و مدیریت هزینه‌های سیاسی و اقتصادی خود است.

ارزیابی کلی از سه روز گذشته این است که انصارالله در سه سطح پیشرفت داشته است: در سطح زمینی، کنترل باب‌المندب را حفظ کرد و مزدوران سعودی را با تلفات سنگین عقب راند؛ در سطح پدافندی، چند پهپاد و یک بالگرد و جنگنده مدرن را سرنگون کرد و هزینهٔ عملیات هوایی عربستان را بالا برد؛ و در سطح راهبردی، توان حملات موشکی و پهپادی به عمق عربستان را حفظ کرد و فشار اقتصادی و سیاسی بر ریاض را به صورت بی‌سابقه‌ای افزایش داد. در مقابل، طرح عربستان برای تغییر معادلهٔ میدانی در جنوب یمن شکست خورد و نیروهای وابسته به آن در وضعیت عقب‌نشینی قرار گرفتند.